İşte dokunulmazlıkları kalkacak olan milletvekilleri

Hakkında dosya bulunan milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ilişkin Anayasa değişikliği teklifi, TBMM Anayasa Komisyonu’nda kabul edildi. Teklif, önümüzdeki günlerde Genel Kurul’da görüşülecek.

HDP’li milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması durumunda Hakkari ve Şırnak’ta seçilmiş milletvekili kalmayacak. HDP’lilerin en büyük tepkisi, 1994’te Leyla Zana ve Orhan Doğan’ın da aralarında olduğu dört HEP’li Kürt milletvekilinin karga tulumba Meclis’ten alınıp cezaevine konmasına benzer bir durumun yaşanması ihtimali üzerine.

Dogan

İşte isim ismim haklarında fezleke hazırlanan milletvekilleri:


HDP ________________________________________

Adana Milletvekili Meral Danış Beştaş: 2
Adıyaman Milletvekili Behçet Yıldırım:2
Ağrı Milletvekili Dirayet Taşdemir:2
Ağrı Milletvekili Leyla Zana:7
Ankara Milletvekili Sırrı Süreyya Önder:8
Batman Milletvekili Ayşe Acar Başaran:8
Batman Milletvekili Saadet Becerekli:3
Batman Milletvekilleri Mehmet Ali Aslan:2
Bingöl Milletvekili Hişyar Özsoy:1
Bitlis Milletvekili Mizgin Irgat:1
Diyarbakır Milletvekili Altan Tan:13
Diyarbakır Milletvekili Çağlar Demirel:4
Diyarbakır Milletvekili Feleknas Uca:1
Diyarbakır Milletvekili İdris Baluken:14
Diyarbakır Milletvekili İmam Taşçıer:7
Diyarbakır Milletvekili Nursel Aydoğan:36
Diyarbakır Milletvekili Ziya Pir:2
Hakkâri Milletvekili Abdullah Zeydan:2
Hakkâri Milletvekili Nihat Akdoğan:3
Hakkâri Milletvekili Selma Irmak: 8
İstanbul Milletvekili Pervin Buldan:46
İstanbul Milletvekili Selahattin Demirtaş:57
İzmir Milletvekili Ertuğrul Kürkcü:6
Mardin Milletvekili Ali Atalan:1
Mardin Milletvekili Erol Dora:1
Mardin Milletvekili Gülser Yıldırım:6
Muş Milletvekili Ahmet Yıldırım:1
Muş Milletvekili Burcu Çelik Özkan:1
Siirt Milletvekili Kadri Yıldırım:1
Şanlıurfa Milletvekili İbrahim Ayhan:5
Şanlıurfa Milletvekili Osman Baydemir:1
Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız:4
Şırnak Milletvekili Ferhat Encu:2
Şırnak Milletvekili Leyla Birlik:2
Tunceli Milletvekili Alican Önlü:2
Van Milletvekili Adem Geveri:1
Van Milletvekili Figen Yüksekdağ Şenoğlu:7
Van Milletvekili Lezgin Botan:4
Van Milletvekili Nadir Yıldırım:1
Van Milletvekili Tuğba Hezer Öztürk:3

CHP____________________________________

Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu 37 

CHP Ankara Milletvekili Ahmet Haluk Koç:8
Ankara Milletvekili Ali Haydar Hakverdi:1
Ankara Milletvekili Aylin Nazlıaka:5
Ankara Milletvekili Levent Gök:1
Antalya Milletvekili Deniz Baykal:3
Antalya Milletvekili Mustafa Akaydın: 3
Antalya Milletvekili Niyazi Nefi Kara:2
Artvin Milletvekili Uğur Bayraktutan:1
Balıkesir Milletvekili Namık Havutça: 1
Bartın Milletvekili Muhammet Rıza Yalçınkaya:2
Bilecik Milletvekili Yaşar Tüzün: 1
Bolu Milletvekili Tanju Özcan: 4
Burdur Milletvekili Mehmet Göker:1
Eskişehir Milletvekili Cemal Okan Yüksel:1
Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer:2
Hatay Milletvekili Mevlüt Dudu:1
İstanbul Milletvekili Aykut Erdoğdu:2
İstanbul Milletvekili Barış Yarkadaş:4
İstanbul Milletvekili Eren Erdem:2
İstanbul Milletvekili Gürsel Tekin:5
İstanbul Milletvekili İlhan Cihaner:2
İstanbul Milletvekili Mahmut Tanal:5
İstanbul Milletvekili Mehmet Akif Hamzaçebi:1
İstanbul Milletvekili Mustafa Sezgin Tanrıkulu:3
İzmir Milletvekili Ahmet Tuncay Özkan:2
İzmir Milletvekili Kemal Kılıçdaroğlu:37
İzmir Milletvekili Musa Çam:2
İzmir Milletvekili Mustafa Ali Balbay:1
Kayseri Milletvekili Çetin Arık:1
Konya Milletvekili Mustafa Hüsnü Bozkurt:1
Malatya Milletvekili Veli Ağbaba:5
Manisa Milletvekili Özgür Özel:1
Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı:5

AKP__________________________________________

AKP Adana Milletvekili Necdet Ünüvar:4
Afyonkarahisar Milletvekili Veysel Eroğlu:1
Aydın Milletvekili Bülent Tezcan:1
Balıkesir Milletvekili Ali Aydınlıoğlu:1
Bartın Milletvekili Yılmaz Tunç:1
Bayburt Milletvekili Naci Ağbal:1
Bitlis Milletvekili Vedat Demiröz:1
Çanakkale Milletvekili Bülent Turan:1
Denizli Milletvekili Nihat Zeybekci:1
Gaziantep Milletvekili Şamil Tayyar:10
Hatay Milletvekili Hacı Bayram Türkoğlu:1
İstanbul Milletvekili Erol Kaya:1
İstanbul Milletvekili Feyzullah Kıyıklık:2
İstanbul Milletvekili Hüseyin Bürge:1
İstanbul Milletvekili Mehmet Metiner:4
İstanbul Milletvekili Metin Külünk:2
İstanbul Milletvekili Tülay Kaynarca:1
Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız:3
Malatya Milletvekili Mustafa Şahin:1
Osmaniye Milletvekili Suat Önal:1
Sivas Milletvekili Hilmi Bilgin:1
Sivas Milletvekili İsmet Yılmaz:1

MHP________________________________________

MHP Adana Milletvekili Seyfettin Yılmaz:2
Afyonkarahisar Milletvekili Mehmet Parsak:1
İstanbul Milletvekili Edip Semih Yalçın:1
İzmir Milletvekili Ahmet Kenan Tanrıkulu:1
Kayseri Milletvekili Yusuf Halaçoğlu:2
Osmaniye Milletvekili Devlet Bahçeli:5 


 

Şimdi, 506 fezleke incelemeye alınacak.

Peki, fezlekelerin incelenmesi ve dokunulmazlıkların kaldırılması süreci nasıl işliyor?

Şöyle:

Öncelikle Karma Komisyon toplanır ve hangi fezlekeye ait dosyanın inceleneceğine karar verilir. 5 milletvekilinden oluşacak hazırlık komisyonu kuruluyor; hazırlık komisyonu birden fazla kurulabiliyor.

5 milletvekilinden oluşacak Hazırlık Komisyonundaki üye sayıları, siyasi partilerin Meclis’teki milletvekili dağılımına göre belirleniyor. Buna göre, komisyonun 3 üyesi AKP’den, 2 üyesi CHP’den ya da 3 üyesi AK Parti’den, bir üyesi CHP’den, bir üyesi de HDP’den olabiliyor. MHP’ye ise üyelik düşmüyor.    

Fezlekeleri inceleyen Hazırlık Komisyonu’nda bir başkan ve bir sözcü olacak. Var olan milletvekili dağılımına göre başkan kuşkusuz AKP’den seçilecektir.

İncelemeyi yapacak olan komisyon üyeleri yapılacak olan kurayla belirlenir. Komisyona üye olan vekilin komisyona katılmama hakkı var. Eğer vekil komisyona katılmazsa, partisinden başka bir vekil üye olarak belirlenir. Komisyona bir siyasi parti üye bildirmezse, o hak başka bir partiye geçer.

Fezlekeleri inceleyecek olan hazırlık komisyonu, dokunulmazlığının kaldırılması istenen vekilin, dokunulmazlığının kaldırılması veya dosyanın dönem sonuna bırakılması yönünde de karar verebilir. Şayet bu yönde bir karar verilirse, verilen kararın gerekçelendirilmesi gerekli. Bu süreçte, komisyon fezleke sahibi vekili dinleyebilir ve vekilin savunma yapmama hakkı da bulunuyor. Bunu yapmayıp, başka bir arkadaşını da gönderip, kendisi lehine savunma yaptırabilir.

Hazırlık Komisyonu, bir aylık çalışmanın sonunda hazırladığı raporunu Karma Komisyona sunuyor. Karma Komisyon da raporu inceleyerek, bir ay içinde kararını veriyor. Fezlekesi olan milletvekili savunma yapmak isterse burada da savunma yapabiliyor. Karma Komisyon da hazırlık komisyonu gibi tanık dinleyemiyor, belge getirtemiyor.       

Karma Komisyonun Başkanı, Başkanvekili, Sözcü ve Katibi;  Anayasa Komisyonunun Başkanı, Başkanvekili, Sözcüsü ve Katibi oluyor.

Karma Komisyon da bir aylık çalışmanın sonunda raporunu TBMM Genel Kurulu’na sunuyor. Milletvekillerine dağıtılan rapor, Genel Kurul’da okunarak görüşülüyor. Biri lehte biri de aleyhte olmak üzere, iki milletvekili rapor üzerinde konuşma yapıyor; fezlekesi olan milletvekili kendisi savunmasını yapabiliyor ya da başka bir milletvekili arkadaşına da savunma yapması için konuşma hakkını verebiliyor.         

TBMM Genel Kurulu’nda yapılacak oylamada, dokunulmazlıkların kaldırılması kararında karar yeter sayısı (139) yeterli oluyor. Oylamada, dosyanın dönem sonuna bırakılması kararı verildiği zaman, söz konusu milletvekilinin dokunulmazlığı devam ediyor. Oylamanın şekli önemli değil, ancak genel uygulamaya göre oylama açık şekilde yapılıyor.              

Genel Kurul’daki oylamada; her milletvekili için ayrı oylama, her fezleke için ayrı oylama yapılıyor. Bir milletvekili hakkında iki dosya varsa, iki dosya ayrı ayrı oylanıp karara bağlanıyor. Dokunulmazlık hangi fezleke hakkında kaldırıldıysa, sadece o fezleke hakkında yargılama yapılabiliyor. Milletvekilinin dönem sonuna bırakılan dosyası hakkındaki dokunulmazlığı devam ediyor.  

Genel Kurul kararından sonra milletvekilinin dokunulmazlığı kalkmış oluyor; TBMM Başkanlığı dosyayı Başbakanlık aracılığıyla Adalet Bakanlığına gönderiyor. Bakanlık da dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkında gereğinin yapılması için dosyası ilgili savcılığa gönderiyor.      

Cumhuriyet Savcılığı, dosyanın ulaşmasının ardından, soruşturmaya kaldığı yerden devam ediyor; söz konusu milletvekilini tutuklanması talebiyle mahkemeye de sevkedebiliyor ya da tutuksuz olarak yargılanmasına da devam edebiliyor.        

Bir milletvekilinin dokunulmazlığının kalkmasıyla milletvekilliği düşmüyor, devam ediyor; maaşını ve diğer sosyal haklarını alıyor, eğer tutuklanmamışsa Meclis’e gelip yasama çalışmalarına katılabiliyor. Bir vatandaş tutuksuz olarak nasıl yaşamını sürdürüyorsa, milletvekili de o şekilde çalışma hayatına devam edebiliyor.         

Ancak milletvekili hakkındaki ceza kesinleştikten sonra Genel Kurul’da okunuyor ve o zaman milletvekilliği düşmüş oluyor.  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *