'Demokratikleşme' ile ambalajlanmış demokrasiyi daraltma paketi

Hükümetin 17 Aralık’ta başlayan yolsuzluk soruşturmalarının ardından gündemine aldığı ve TMK 10. madde ile yetkili mahkeme ve savcılıklar konusu başta olmak üzere yasal değişiklik paketi AKP’li milletvekillerinin imzasıyla dün Meclis’e sunuldu.

Taraf’tan Adnan Keskin, ‘paket’in içine bakan haberinde şu gerçekleri bize tanıştırıyor:

AKP’nin kanun teklifinden, yolsuzluk-rüşvet soruşturmalarını etkisiz kılacak düzenlemeler, suç işlemek amaçlı örgüt kurma kapsamına giren akçeli suçlara koruma, siyasi suçlarda ise misli cezaya devam kararı çıktı.

Teklifle, özel yetkili mahkeme ve Özel Yetkili Savcı dönemine son verilirken, Terörle Mücadele Kanunu (TMK) neredeyse tümüyle korundu. Rüşvet ve yolsuzluk çetesi kurma suçlarında telefon dinleme ve teknik izleme ile malvarlıklarına el konulması tedbirlerinin uygulanması neredeyse imkansız hâle getirildi.

Suç işleyen en üst dereceli kolluk amirleri hakkında soruşturma izni yetkisi de Adalet Bakanı’na verilerek, onlara da MİT’e benzer koruma kalkanı oluşturuldu.

Dinleme-arama-elkoyma tedbirlerine karar verebilmek için tek hâkim yerine mahkemelerden oybirliği şartı getirilirken, mevcut dinleme-izleme ve malvarlıklarına tedbir kararları da ortadan kaldırıldı. Yasadışı dinlemelere cezalar artırılırken, terör suçlarında 10 yıl olan tutukluk üst sınırı 5 yıla indirildi.

Bu ay içinde Meclis’ten geçirileceği açıklanan teklifte yer alan değişiklikler ile muhtemel sonuçları özetle şöyle:

ÖZEL YETKİLİ SAVCI-HÂKİM YOK: Özel yetkili mahkemelerin Temmuz 2012’den sonra da ellerinde davaları görmeye devamına imkan sağlayan geçici 2. madde ile, bu tarihte kurulan TMK 10. madde ile yetkili yeni özel mahkemelerin görevlerine tümüyle son veriliyor.

TÜM DAVALARA NAKİL: Buna göre; eski ÖYM’ler ile yeni TMK mahkemelerinin bakmakta olduğu aynı şekilde Yargıtay aşamasında olan ve çoğu siyasi nitelikli davaların tümü normal ağır ceza mahkemelerine devredilecek. Aynı şekilde TMK ile yetkili özel savcıların da görevi son bulacak, bu soruşturmalar da normal ağır ceza savcıları tarafından yürütülecek. KCK, Balyoz ve Şike davalarının bozulan kısımları, son rüşvet ve yolsuzluklarla ilgili soruşturma ve davalar dahil binlerce soruşturma-dava dosyası adres değiştirecek.

POLİSE BAKAN KORUMASI: Teklife eklenen bir düzenleme ise adli kolluk alanıyla ilgili oldu. CMK’ya eklenen yeni maddeyle, yolsuzluk operasyonunda olduğu gibi hâkim ve mahkeme kararları uygulamayan, ya da orantısız şiddet uygulatan vb. suçları işleyen en üst dereceli kolluk amirleriyle yani Jandarma komutanları ve emniyet müdürleri, tıpkı MİT Müsteşarının Başbakan tarafından korunmaya alınmasında olduğu gibi Bakan korumasına alındı. Mevcut durumda da üst dereceli müdür ve komutanlar görevleriyle ilgili suçlarda hâkim statüsünde ve dokunulmazlardı. Söz konusu kişilere soruşturma izni HSYK tarafından veriliyordu. Ancak, teklifle bu koruma kuvvetlendirildi. Artık suç işleyen en üst dereceli kolluk amirleri hakkında inceleme ve soruşturma izni Adalet Bakanı tarafından verilecek. Bakan bu soruşturmayı Adalet müfettişleri veya Cumhuriyet Başsavcıları eliyle yaptırabilecek. Bakanın izin vermediği hiçbir polis ve jandarma amiri hakkında soruşturma yapılamayacak.

DİNLEME CEZALARI ARTTI: Hukuka aykırı şekilde kişisel verilerin kaydedilmesinin cezasında alt sınırı 6 aydan, bir yıla çıkarılırken, kişisel verileri başkasına verme, yayma veya ele geçirme (sızdırma-yayma suçuna) verilen cezalarda alt sınır bir yıldan 2 yıla çıkarılacak. Suçun konusunun CMK hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri olması halinde ise ceza bir kat artırılacak.

GÖZALTINA SOMUT KRİTER: Keyfi gözaltı kararlarını azaltacak kimi hükümler de teklifte yer aldı. “Kişinin bir suçu işlediğini düşündürebilecek emarelerin varlığına” dayanılarak gözaltı kararları verilebiliyordu. Artık, onun yerine gözaltı işlemi için “kişinin bir suç işlediğini gösteren somut delillerin” varlığı aranacak.


TÜM SERVETLER KORUMA ALTINDA
 Şüpheli ve sanıkların taşınmazlarına, hak ve alacaklarına tedbir kararı verilmesi için bunların suçtan elde edildiğine dair şüphe yeterli olmayacak, bu konuda “somut deliller” aranacak. Malvarlıklarına el konulmasına ilişkin tedbir kararının uygulanması için de ilgilerine göre BDDK, SPK, MASAK’tan bu malların suçtan elde edildiğine ve suçtan elde edilen değere ilişkin rapor hazırlaması şart olacak. Tek hâkimin tedbir koyması dönemi kapanacak. Suçtan elde edilen malvarlığına tedbir kararları ancak mahkemelerce ve oybirliğiyle verilebilecek.

DİNLEMELERDE OYBİRLİĞİ ŞARTI İletişimin tespiti, izlenmesi ve kayda alınması sistemi de değişecek. Dinlemeler için öncelikle “somut delillere dayalı kuvvetli şüphelerin varlığı” şartı aranacak. Daha önemlisi artık dinlemeler için mahkemelerden oybirliği ile karar alınması zorunlu olacak. Önemli bir yenilik, MİT, polis veya jandarma tarafından mahkemeye iletilen dinleme taleplerine artık “hakkında tedbir kararı verilecek kişinin kullandığı telefon hattının veya iletişim bağlantısının tespitine imkan veren kodu taşıyan cihazın sahibini gösterir belge” eklemek zorunda olacak. Bu yolla, sahte isimler üzerinden dinlemenin önüne geçilmek isteniyor. AKP hükümetini yolsuzluk soruşturmalarında rahatlatacak bir düzenleme de dinleme izleme kayıtlarıyla ilgili. Yasa yürürlüğe girdiğinde tüm Türkiye’deki mahkeme kararıyla verilmiş dinleme-izleme kararları iptal olacak. Bu kararlar yeniden ve heyet halindeki mahkemelerce değerlendirilecek. Ancak bu yeni mahkeme “tamam” derse bu dinlemelere devam edilecek, aksi halde bu kararların tümü geçersiz hâle gelecek.

Savunma makamı suçlandığı tüm dosyalara ulaşabilecek. Dinlemelerde suç dışı belge ve tape’ler yok edilecek. Mevcut dinleme kararları gözden geçirilecek. Dinleme kararını sadece Ağır Ceza Mahkeme heyeti verebilecek. Dinleme kararı için mahkeme heyetinin oybirliği gerekiyor. Mal varlığına el koymak için BDDK, MASAK, SPK raporu şartı geliyor. Dinleme kararını sadece Ağır Ceza Mahkemesi heyeti verecek. Mevcut dinleme kararları gözden geçirilecek. Kişisel verileri hukuka aykırı alanlara ağır cezalar geliyor.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *